fbpx

Lino

door | mrt 9, 2020 | Technieken

Een van de onderdelen in de beeldende kunst is de grafiek.

Grafiek bestaat uit 4 soorten:

  • Hoogdruk (linosnede en houtsnede)
  • Diepdruk (ets, gravure en droge naald)
  • Vlakdruk (steendruk of lithografie)
  • Doordruk (zeefdruk)

De linosnede en de houtsnede noemen we hoogdruk.

Werkwijze

Je maakt eerst een tekening. LET OP: Je afdruk is in spiegelbeeld. Dit is vooral belangrijk bij letters en tekst. Als je een tekening maakt kun je deze met behulp van carbonpapier op je linoplaat tekenen. Als je het moeilijk vindt om tekst in spiegelbeeld te schrijven, kun je ook eerst jouw originele tekening overtrekken op de achterkant van het blaadje (je kunt het baadje tegen het raam houden zodat je het beter kunt zien) en dan de overgetrokken tekening met carbonpapier op de lino tekenen.

Uit het linoleum (of hout) wordt een tekening gesneden. Alles wordt weggehaald, zodat alleen de tekening blijft staan. De tekening is dan hoger dan de rest van de plaat. Dit wegsnijden doe je met speciale mesjes, die gutsen heten.

Gutsen

Voordat je begint moet je altijd goed controleren of de tekening klopt. Wat wil je weg gutsen en wat moet blijven staan. Om het voor jezelf wat duidelijker te maken, kun je de delen die weg gegutst moeten worden een andere kleur geven. Wat je wegsnijdt kun je niet meer terug plakken!

Als je begint met gutsen, pak dan eerst het kleinste gutsje, hiermee kun je netjes langs de randjes. De grotere gutsen gebruik je voor de grotere vlakken.

De gutsjes steek je voorin de houten houder. Door met het ronde stokje in het gat aan de achterkant te duwen, kun je het gutsje makkelijk verwisselen voor een andere guts.

Als alles wat niet afgedrukt hoeft te worden kan worden weg gegutst.

Linoleum voor kunstenaars is niet zo hard en glad als het linoleum dat voor vloeren gebruikt wordt. Je kunt er dus makkelijk in gutsen. Toch is het belangrijk dat je altijd oplet waar je je vingers neerzet tijdens het gutsen. Als je uitschiet wil je natuurlijk niet je vingers raken. Gebruik daarom een stootbord om je linoplaat op te leggen tijdens het gutsen. Zo blijft jouw plaat stevig op z’n plek liggen. Ook kun je tijdens het gutsen de plaat altijd zo draaien dat je van je af snijdt.

Het is mooi en handig om langs de rand van jouw linoplaat een kader te maken. Dit wil zeggen dat je de buitenste rand van 0,5cm (of breder als je dat mooi vindt) laat staan. Je hebt dan meteen een soort lijst om jouw afdruk. Ook kan het zijn dat als je grote stukken weghaalt, deze toch het papier raken tijdens het drukken en voor vlekken zorgen. Met een kader om jouw afdruk gebeurd dit niet zo snel.

Rollen en drukken

Als alles is weggesneden kun je de plaat met drukinkt bedekken. Dit doe je door met een roller met inkt over de plaat te rollen.

Maak een streepje met de drukinkt op een gladde ondergrond (bijv. een spiegel/glasplaat, maar je kunt hiervoor ook een stuk van de kartonnen Tsnukbox voor gebruiken).

Ga met de roller over de inkt, net zolang totdat de inkt op de hele roller zit. Ga nu met de roller over de inktplaat, zorg er voor dat ja alle af te drukken delen met inkt bedekt.

Drukken!

Als de hoge delen helemaal bedekt zijn met inkt kun je de plaat met de inktkant naar beneden op een vel papier leggen. Met de hulp van een bolle lepel kun je over de hele plaat lichte druk uitoefenen.

Als je daarna voorzichtig de plaat van het papier afhaalt heb je een linodruk.

Je eerste afdruk kun je op een schetsblaadje maken. Zo kun je zien of je voldoende (of te veel) inkt heb gebruikt en of je hard genoeg hebt gedrukt. Als je dit weet kun je een afdruk op goed tekenpapier maken.

Maak altijd meerder afdrukken, je zult zien dat er altijd een klein beetje verschil in zit, je kunt dan de mooiste kiezen.

Extra uitdaging!

Als je een extra uitdaging wil, kun je na je eerste druk (meerder keren afdrukken) jouw plaat schoonmaken (kan gewoon met water onder de kraan) en nog wat meer delen weggutsen.

Hierna kun je de tweede druk over de eerste druk maken. Zorg er wel voor dat de plaat precies op de eerste druk komt te liggen.

Je kunt zelfs nog een derde druk maken. Dan kun je verschillende kunstwerken maken met druk 2 op 1, 3 op 2 op 1, enz.